14/01/2022

De dienstplicht

In Nederland is sinds 1 mei 1997 de opkomstplicht/dienstplicht officieel opgeschort. Dit wil zeggen dat burgers geen militaire dienst hoeven te vervullen zolang de veiligheidssituatie dat niet vereist. Het Nederlandse leger bestaat hierdoor sindsdien uit beroepsmilitairen. De Kaderwet Dienstplicht regelt dat opschorting en beëindiging daarvan bij Koninklijk Besluit worden geregeld, maar dat deze worden ingetrokken als de Staten-Generaal bezwaar maken.

Sinds 1 januari 2020 geldt de dienstplicht ook voor vrouwen. De regering hoopt dat meer meiden geïnteresseerd raken in Defensie en maakt zo duidelijk dat meiden en jongens in dit land gelijke rechten en gelijke plichten hebben.

In Nederland krijgen dus jongens en meiden van 17 een brief waarin staat dat ze zijn ingeschreven als militair dienstplichtige en of ze na willen denken over een baan bij Defensie. In de brief staat ook dat in uitzonderlijke situaties de regering en het parlement kunnen besluiten de opkomstplicht weer te activeren. Dan krijg je een oproep voor een militaire dienstkeuring en daarna een eventuele oproep voor militaire dienst. (De regering wil waarschijnlijk, indien nodig, een ‘selectieve dienstplicht’ invoeren om zo ICT- ers of medische professionals te krijgen, want iedereen oproepen is erg duur en omslachtig.) Iedereen blijft tot haar of zijn 35e jaar ingeschreven om te kunnen worden opgeroepen.

Voorheen waren alleen jongens gedwongen om na te denken hoe ze persoonlijk aankijken tegen oorlog en vrede. Ze konden hun keuze kenbaar maken door in militaire dienst te gaan of dienst te weigeren. Nu meiden ook dienstplichtig zijn moeten ook zij hun standpunt overdenken en eventueel al kenbaar maken.

Een briefontvanger reageerde hierop bijvoorbeeld met de vraag welke ‘uitzonderlijke situaties ‘ de minister bedoelt. Waarom staat dat niet in de brief? Is dat bij terroristische aanslagen, of als we worden aangevallen? En dan is de vraag of we aangevallen worden met wapens als lange afstandsbommen of door binnenmarcherende soldaten.

Heb je weleens nagedacht over de volgende vragen:

Is het uitvechten van conflicten met wapens, waar het leger voor is, wel de juiste manier? Of is het beter om zonder wapens conflicten op te lossen?

In Afghanistan en Irak zie je dat een conflict niet wordt opgelost door wapens, ook al doet iedereen zijn of haar best. Hoe zie jij dat?

Er zijn ook manieren om zonder geweld bij te dragen aan oplossingen in conflictgebieden. Bijvoorbeeld door onderhandelen of training in geweldloos verzet.

Denk er maar eens over na en praat er met je broer of zus, klasgenoten, vrienden en (groot)ouders over. Als je wilt kun je je standpunt duidelijk maken door te reageren op de inschrijving. Daarvoor zou je de onderstaande voorbeeldbrieven kunnen gebruiken. Stuur de brief naar de minister van Defensie, of mail die naar dienstplichtzaken@mindef.nl

Voorbeeldbrief:

Aan de
Minister van Defensie/Hoofddirectie personeel
Dienstplichtzaken
Postbus 295
7500 AG Enschede

(Plaats, datum)

Van: (je naam en adresgegevens)

Excellentie,

Met deze brief wil ik uw aandacht vestigen op het volgende.

In Nederland is de dienstplicht opgeschort. Jongens en meisjes worden ingeschreven voor de militaire dienstplicht en ontvangen hierover een brief.
Hierdoor worden zij aangezet tot nadenken over hun eigen standpunt m.b.t. oorlog en vrede.

Ik heb nagedacht over mijn standpunt.
Door middel van deze brief wil ik U laten weten dat ik principiële bezwaren heb tegen het oplossen van conflicten met wapens en ik doe een beroep op de Wet gewetensbezwaren militaire dienst. (zet hier eventueel je persoonlijke bezwaren uiteen).

Ik verzoek U dringend, om alles in het werk te stellen voor het creëren van geweldloze manieren van conflictoplossingen.

Hoogachtend,

(handtekening)
(naam, adres)


Vanuit de vredesbeweging wordt de dienstplichtige aangeraden om al na ontvangst van het bericht van inschrijving de minister van Defensie op de hoogte te stellen van haar of zijn gewetensbezwaren. Dat heeft twee voordelen:

  1. Zo wordt duidelijk gemaakt dat er nog steeds mensen zijn met gewetensbezwaren tegen militair optreden.
  2. Als een situatie ontstaat waarin weer daadwerkelijk dienstplichtigen worden opgeroepen, zal er waarschijnlijk sprake zijn van een gespannen situatie waarin gewetensbezwaren niet zo makkelijk worden erkend. Dan kan het helpen als de betrokkene kan aangeven dat haar/zijn gewetensbezwaren niet van vandaag of gisteren zijn.

Je kan ook al gebruik maken van de Wet gewetensbezwaren militaire dienst, daarin staat dat iedere dienstplichtige of militair een beroep op gewetensbezwaren kan doen. Dat komt in de praktijk neer op iedereen die de dienstplichtbrief ontvangen heeft.

Hoe ga je in bezwaar?

Je stuurt een brief naar de minister van Defensie, waarin je toelicht waarom jij ernstige gewetensbezwaren hebt. Daarnaast moet je in de brief jouw militaire registratienummer vermelden. Dit nummer kan je terugvinden in de dienstplichtbrief die je hebt ontvangen. Heb je de brief en je nummer niet meer in bezit, dan kun je die opvragen bij Defensie. Om het je gemakkelijk te maken staat hieronder een brief als voorbeeld hoe die eruit zou kunnen zien, maar verwoord vooral jouw bezwaren op een wijze die bij jou past.

(de aanhef net als bij bovenstaande brief)

Excellentie,

Bij deze wil ik u verzoeken mij vrij te stellen van het vervullen van de militaire dienstplicht waartoe ik ben ingeschreven. Ik beroep mij daartoe op het in artikel 99 van de Grondwet vastgestelde recht vrijstelling te ontvangen van militaire dienstplicht omdat ik daar ernstige gewetensbezwaren tegen heb. Deze brief is dan ook een verzoek op grond van artikel 3 lid 1 van de Wet gewetensbezwaren militaire dienst.

Mijn bezwaar is dat ik als christen en volgeling van Jezus Christus het gebruik van geweld niet met mijn geloofsovertuiging kan verenigen. Ik ben overtuigd pacifist en zie de inzet van gewapende militairen eerder als oorzaak dan als oplossing van veel gewapende conflicten in deze wereld. Ik acht mijzelf niet in staat deze overtuiging opzij te zetten en deel uit te maken van een gewapende krijgsmacht.

Naast mijn persoonlijke verzoek tot vrijstelling wens ik dan ook van harte dat Nederland en de wereld manieren van geweldloze conflictoplossing ontwikkelen en toepassen. Inmiddels blijkt dat die benadering tot een veel duurzamere vrede leidt dan militaire interventie. Tevens is het een stuk goedkoper, waardoor het vrijgekomen budget besteed kan worden aan meer positieve diensten aan de samenleving, zoals gezondheidszorg en onderwijs.

Hoogachtend,

(handtekening)

naam, adres + dienstplichtnummer


Naast bezwaren van geloofsovertuiging kunnen ook politieke en andere levensbeschouwelijke bezwaren worden aangevoerd. Mocht je het wat moeilijk vinden om een brief op te stellen kunnen wij je helpen in contact te komen met mensen die ervaring hebben met het aantekenen van gewetensbezwaren tegen militaire dienst.

Voor inspiratie zie: https://onkruitvergaatniet.nl

Dit stuk kwam tot stand met dank aan Kees Nieuwerth en Irene van Setten van het CTP, Vrouwen voor Duurzame Vrede en Stan Meuwese.